test

Klimaatveranderingen in het verre verleden, het heden en de toekomst hebben gevolgen voor ons erfgoed. Dat Zuid-Holland, dus ook Leiderdorp, zo goed bewoonbaar is, danken we aan eeuwenlange inspanningen om onze voeten droog te houden. Die inspanningen waren, zijn en blijven nodig om in te spelen op verschillende natuurlijke processen. De laatste duizenden jaren stijgt de zeespiegel. De vraag is hoe snel? Nu en in de toekomst voorzien we hevige schommelingen in de hoeveelheid neerslag, met langdurige droogte en heftige regen. Tegelijkertijd daalt in onze regio de bodem. Als gevolg van geologische en klimatologische processen van miljoenen jaren in aardlagen op grote diepte bedraagt die daling ongeveer 10 cm per eeuw. De laatste honderden jaren daalt de bodem onder onze voeten echter in versneld tempo door processen in bodemlagen op geringere diepte. Dat zijn niet alleen processen van natuurlijke aard, zoals klimaatverandering, maar ook als gevolg van menselijk handelen. Wat betekent dit alles voor ons lokale erfgoed?

In 2025 is uitvoerig aandacht geweest voor de tweede wereldoorlog en de bezetting door de Duitsers. Hoewel deze tijd meer dan tachtig jaar achter ons ligt, komen er regelmatig nieuwe verhalen en gebeurtenissen naar voren. Zo ook over Leiderdorp tijdens de bezettingsperiode. Nieuwe plekken van verzet en de verdedigingsactiviteiten van Duitsers in de laatste jaren van de bezetting.

Leiderdorp was in 1940 nog een kleine gemeente met drie kernen en veel meest kleinere industriële bedrijven. Net zoals (bijna) overal ging na de Duitse inval in mei 1940 het leven gewoon door. Wel drukten de Duitsers steeds meer hun stempel van het dagelijks leven. Dit leidde zoals in veel steden en dorpen ook in Leiderdorp tot een langzaam toenemend verzet. Vaak was dat passief, lijdzaam en subtiel, in de vorm van stille tegenwerking, vertraging, doorspelen van informatie e.d. In Leiderdorp waren er ook onderduikers en er werd in bescheiden mate illegaal drukwerk gemaakt. Enkele malen vonden overvallen plaats, o.m. van het gemeentehuis, bijv. om de bevolkingsadministratie uit handen van de bezetter te houden.
In deze lezing neemt Bob Reidsma u mee naar de gebouwen, woningen en plekken waar het verzet tot uiting kwam.

Claudia Thunnissen vertelt over een van de oudste wijken van Leiderdorp, het Doeskwartier. Een wijk gelegen rondom de monding van het riviertje de Does in de Oude Rijn. De wijk die in het voorland van kasteel Ter Does is ontstaan.

De wijk die ook na het ontzet van Leiden een aparte rol heeft gespeeld in de Ambachtsheerlijkheid Leiderdorp. Ook de wijk waar het eerste “stadhuis” heeft gestaan, waar recht werd gesproken en het in de herbergen en speeltuinen vrolijk toeging. De wijk die in de 20ste eeuw bekend stond om zijn vele winkels. Kortom, een wijk waarover Claudia Thunnissen veel kan vertellen.

Claudia Thunnissen studeerde kunstgeschiedenis en archeologie aan de Rijksuniversiteit Leiden. Ze werkte onder meer bij het Universiteitsmuseum in Leiden, de Academie van Beeldende Kunsten in Rotterdam (nu Willem de Kooning Academie), het Kunsthistorisch Centrum in Amsterdam en heeft meerdere publicaties op haar naam staan. Ze doet architectuur-, kunst- en cultuurhistorisch onderzoek, organiseert tentoonstellingen en cultuurprojecten, werkt als gastconservator en geeft advies.

In deze lezing wordt de ontwikkeling van Leiderdorp in de afgelopen honderd jaar belicht. Waar het dorp ooit bestond uit een smalle bebouwingsstrook langs de Oude Rijn, groeide het uit tot een moderne gemeente met circa 28.000 inwoners. Het aantal inwoners vervijfvoudigde en het aantal woningen nam zelfs elf keer toe. Aan de hand van historische kaarten, foto’s en plannen wordt de uitbreiding van Leiderdorp besproken, van de eerste woningbouw in het Van Leeuwenpark (1915) tot de grote woonwijken zoals de Oranjewijk, Vogelwijk, Binnenhof en Winkelhof. Ook recente projecten en toekomstige ontwikkelingen, waaronder de Baanderij en de LOI-locatie, komen aan bod.