Zaterdag 12 september (12.00 – 17.00 u.) is het Open Monumentendag, met dit jaar als thema “Erfgoed langs de Leitha”. Alle te bezoeken locaties bevinden zich op loopafstand van elkaar. In boerderij Munnikkenboogaard (Brasserie Park) tonen wij de restauratiegeschiedenis, uitgevoerd door de Leiderdorpse architect Van der Sterre. In de Heemtuin geniet u van flora, beelden en gedichten. In De Lange Akker werden ooit ook gedichten gemaakt, maar nu keramiek. In De Houtkamp vertelt de imker hoe honingbijen omgaan met klimaatverandering. Op de parkeerplaats langs de Van Diepeningenlaan neemt u een camera-kijkje in het ondergrondse bergbezinkbassin, dat in werking treedt zodra ons rioolsysteem overbelast raakt door extreme stortbuien. Houd uw eigen voeten daar droog bij demonstraties van historisch brandweermaterieel. Na het oversteken van de Persant Snoepweg betreedt u het terrein van boerderij Engelendaal (tot 1966) en klooster Engelendael (tot 1577). Een monnik vertelt in Verpleeghuis Leythenrode over het middeleeuwse kloosterleven op die plek. Verderop, langs de schilderachtige (Oude) Hoogmadeseweg, zijn in de 17e-eeuwse boerderij Sterkenburg vertellingen over het verleden, maar ook over de toekomst als Uitvaartcentrum en Crematorium. Meer informatie vindt u op de website van het Leiderdorps Museum. Meedoen is gratis, net als het programmaboekje. Dat is verkrijgbaar op de Jaarmarkt, bij boekhandel De Kler en de bibliotheek. Als voorproefje een serie artikelen, waarvan hier het vierde.
Boerderij van de Jansheren
Langs een van de fraaiste bomenlaantjes van Leiderdorp, in het groen tussen de algemene begraafplaats en de Willem Alexanderweg, ligt boerderij Sterkenburg. Op een kaart uit 1569 van landmeter Lucas Arentsz. staat op deze plek al een woning met opstallen en bijna 14 hectare grond. getekend. De kaart geeft de eigendommen van de Haarlemse Jansheren in Leiderdorp weer.
De Haarlemse commanderij van Sint-Jan was een van de grootste Johannieterkloosters in Nederland en bezat al sinds 1317 gronden in Leiderdorp. Deze lagen ten oosten van de zogenaamde Otwech, later Ommedijk genaamd. Na het beleg en ontzet van Leiden in 1574 kwamen de bezittingen van kloosters zoals Engelendael en Sint-Jan in wereldlijke handen. Zo ook deze boerderij, die op kaarten uit 1581 en 1590 staat aangeduid als woning van Pieter Olofsz., ambachtsbewaarder van Leiderdorp.
In 1811 kwamen de boerderij met bijbehorende gronden voor een bedrag van 31.750 gulden in het bezit van Cornelis Johannes Kneppelhout uit Leiden. Toen diens zoon in 1848 kasteel Sterkenburg in de provincie Utrecht kocht, ging de familie zich Kneppelhout van Sterkenburg noemen. Na de dood in 1935 van een volgende eigenaar, Willem Adriaan Beelaerts van Blokland, hebben diens kinderen het omvangrijke bezit in stukken verkocht.
Familie Rijnsburger
De families Kneppelhout van Sterkenburg en Beelaerts van Blokland woonden niet zelf in Leiderdorp, maar aan het Rapenburg in Leiden of op het Utrechtse landgoed. Ze verpachtten de boerderij en de gronden vanaf 1837 aan de familie Rijnsburger. Toen op 7 oktober 1944 brand uitbrak in de hooiberg van de boerderij was Andries Rijnsburger pachter. Hij werd ook wel ‘kleine Dries’ genoemd, om niet verward te worden met zijn neef ‘lange Dries’ Rijnsburger van boerderij Engelendaal, een eindje terug langs de Leysloot. Door de wind sloegen vonken over, waardoor het rieten dak van het hoofgebouw, het voorhuis en de karnmolen werden verwoest. De toenmalige eigenaar, Verzekeringsmaatschappij de Nederlanden van 1845, wilde de boerderij niet herbouwen. Kleine Dries, zijn vrouw Maartje en hun 5 kinderen mochten er wel blijven wonen en verhuisden naar het naastgelegen zomerhuis. De stal van het hoofdgebouw bleven zij gebruiken voor vee. Begin jaren ‘50 kon de familie Rijnsburger het gehele complex voor het symbolische bedrag van 1 gulden kopen. Zij bleven er tot 1998 wonen. Toen werd de gemeente eigenaar van Sterkenburg, met het idee de grond te gaan gebruiken voor de uitbreiding van de algemene begraafplaats.
Behoud
Mede door de inspanningen van Comité Doesbrug is Sterkenburg behouden en kreeg het in 2018 een monumentale status. Bij de verkoop aan de huidige eigenaar Joanne van Kallen stelde de gemeente als voorwaarde dat Sterkenburg een maatschappelijke functie zou krijgen. Op 12 september zal zij u hier gastvrij ontvangen, samen met Judith Rijnburger, kleindochter van ‘kleine Dries’. U kunt dan kijken en luisteren naar vertellingen over het verleden en heden, maar vooral over de bijzondere toekomst als Uitvaartcentrum & Crematorium ‘Uitvaart van uw Leven’, waarbij het historische uiterlijk van Sterkenburg voor zover mogelijk behouden blijft.
