Ontstaan en geschiedenis van de poldermolens in Leiderdorp

Frans Grims

Inleiding.

Op 1 november 1900 wordt in het molenaarshuisje naast de Doeshofmolen aan de Ruigekade, op het adres Verspreide Woningen nummer 12, in het gezin van molenaar Bastiaan den Braver en zijn huisvrouw Aaltje Groeneveld een meisje geboren, dat Alida wordt genoemd. In 1927 trouwt Alida den Braver met Johannes Dompeling, zoon van een veehouder uit de Weipoort in Zoeterwoude. Helaas is haar geboortehuisje later tot onbewoonbare woning verklaard en in de periode 1945 – 1950 afgebroken.

In 1950 ben ik, Frans Grims als 10-jarige met mijn ouders en twee oudere broers vanuit Kortenhoef in Leiderdorp komen wonen. Ik herinner mij als de dag van gisteren hoe in dat jaar de poldermolens van Leiderdorp nog frank en vrij in de ruimte van de omliggende polders stonden, waar ze volop konden profiteren van de voor hen onmisbare wind, die zich vrijelijk voortbewoog, niet gehinderd door op ruim voldoende afstand mogelijk aanwezige obstakels, als bomen, struiken en bebouwing. Sindsdien is voor het merendeel van de molens de biotoop al, in nadelige zin, ingrijpend veranderd.

Op 11 oktober 1968 ben ik met Engelien Dompeling, dochter van Johan en Alida, getrouwd. Op verzoek heb ik voor een reünie van de familie Den Braver op 23 mei 2002, een boekje samengesteld, waarin zowel de geschiedenis van de Doeshofmolen als van dit molenaarsgezin is beschreven. Kennelijk is hierdoor mijn belangstelling voor de poldermolens, die in de ontwikkeling van ons grondgebied zo’n cruciale rol speelden, en zijn bewoners pas goed gewekt.

In 2004 ben ik namelijk op het idee gekomen om een boek te schrijven, zowel over de oorzaken, die het gebruik van watermolens noodzakelijk hebben gemaakt, als over de bouw en de geschiedenis door de loop der eeuwen heen van álle Leiderdorpse poldermolens uit het verleden, het heden en de toekomst. Wat met dit laatste – heden en toekomst – bedoeld wordt, moge tijdens het lezen van dit boek duidelijk gaan worden. Poldermolens die ons in het verleden meermalen droge voeten hebben bezorgd, kunnen zo nodig, mits in goede staat van onderhoud, in onvoorziene situaties hun belangrijk nut opnieuw bewijzen.

Naast die algemene informatie, krijgen ook de aan de molen gerelateerde persoonlijke aspecten, het wel en wee en de leef- en woonomstandigheden van de molenaar en zijn gezin in ruime mate de aandacht die ze verdienen.

Het is van onschatbare waarde dat wij ons verantwoordelijk voelen voor het behoud van dit stukje Hollands cultureel erfgoed en ons blijven inzetten om de veelal fraaie bouwwerken ook voor komende generaties veilig te stellen.

Met veel genoegen wil ik dit boek zowel aan mijn gezinsleden als aan U, geachte lezer(es), opdragen.

Leiderdorp, augustus 2009.